21 lutego 2025

Dlaczego milkną języki? Władza, rynek i utracona tożsamość

Dlaczego milkną języki?  Władza, rynek i utracona tożsamość
Spotify podcast player iconYouTube podcast player iconSpreaker podcast player iconApple Podcasts podcast player icon
Spotify podcast player iconYouTube podcast player iconSpreaker podcast player iconApple Podcasts podcast player icon

Język ojczysty - kiedy słyszymy takie określenie, to przychodzi nam do głowy dbałość o język polski, prawda? Tylko… nikt w zasadzie nie zastanawia się nad tym, co to znaczy język polski - czy to ten, ogólnonarodowy, którego uczą nas w szkołach?

Czy może ten, którym mówimy w domach - a bardzo różnie mówimy w zależności od miejsca, w którym mieszkamy: po śląsku, kaszubsku, mazursku, podlasku, krakowsku. Czy te odmiany języka są gorsze? Czy też może czynią polszczyznę właśnie różnorodną, bogatą - zamykając w sobie całą złożoność jej historii. 

Razem z socjolingwistką prof. Justyną Olko zastanawiamy się, kto i dlaczego decyduje o tym, co jest językiem, a co dialektem, gwarą? Jak powinniśmy mówić. I dlaczego w zasadzie - powinniśmy?   Jest takie powiedzenie, że język to dialekt za którym stoi armia i flota. Dlatego, paradoksalnie - język ojczysty, który dla jednych może być powodem do dumy, dla innych wiąże się z opresją i przemocą. 

W ciągu ostatnich pięciu stuleci z powodu wojen, migracji i asymilacji mniejszości etnicznych wyginęło od 4 do 9 tys. języków. ONZ szacuje, że ponad 40 proc. istniejących języków jest zagrożonych wyginięciem. A każdy sposób łączenia słów jest innym sposobem patrzenia na świat, innym sposobem nazywania rzeczy. Bez bogactwa języków stajemy się ubodzy. Zapraszam do rozmowy.